GIÚP BẠN HIỂU RÕ HƠN VỀ TÍNH CÂN ĐỐI CỦA KHẨU PHẦN ĂN VÀ NGUY CƠ UNG THƯ

BVK - Một khẩu phần ăn cân đối là chế độ ăn cung cấp đầy đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết để đảm bảo sức khoẻ, duy trì các hoạt động hằng ngày và tăng cường sức đề kháng. Bên cạnh việc đáp ứng nhu cầu năng lượng, khẩu phần ăn cần đảm bảo sự cân đối giữa các nhóm chất dinh dưỡng, phù hợp với độ tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và mức độ hoạt động của mỗi người.

Duy trì một chế độ ăn cân đối không chỉ giúp phòng ngừa suy dinh dưỡng mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như béo phì, đái tháo đường, tim mạch và một số bệnh lý ung thư. Ngược lại, chế độ ăn mất cân đối có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư thông qua nhiều cơ chế khác nhau.

Thừa năng lượng, thừa cân và béo phì

Thường xuyên tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu năng lượng như đồ ngọt, nước uống có đường, thực phẩm nhiều chất béo bão hòa hoặc tinh bột tinh chế cùng với lối sống ít vận động có thể dẫn đến thừa cân, béo phì. Đây là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư như ung thư vú, đại trực tràng, nội mạc tử cung, thận và thực quản. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thừa cân và béo phì là yếu tố nguy cơ của 5-10% ca bệnh ung thư.

Thiếu chất xơ

Khẩu phần ăn ít rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên cám làm giảm lượng chất xơ cung cấp cho cơ thể. Chất xơ giúp duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh, giảm táo bón, giảm thời gian các độc tố và chất có hại tiếp xúc với niêm mạc ruột. Vì vậy, chế độ ăn thiếu chất xơ có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Ăn quá nhiều thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn

Việc tiêu thụ thường xuyên thịt đỏ (thịt bò, thịt lợn…) với số lượng lớn hoặc các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội... có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng, dạ dày. Ngoài ra, các phương pháp chế biến ở nhiệt độ cao như nướng trực tiếp trên lửa hoặc chiên rán nhiều lần có thể tạo ra các hợp chất như nitrosamin, hydrocarbon thơm đa vòng có khả năng gây ung thư nếu sử dụng thường xuyên trong thời gian dài.

Thiếu vitamin và khoáng chất

Chế độ ăn thiếu đa dạng có thể dẫn đến thiếu hụt một số vitamin và khoáng chất cần thiết như vitamin A, C, E, folate, selen hoặc kẽm... Những vi chất này tham gia vào nhiều quá trình bảo vệ tế bào và duy trì hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Thiếu vi chất có thể dẫn tới làm tăng nguy cơ 1 số bệnh ung thư, ví dụ như thiếu folat làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng. Vì vậy, bổ sung đầy đủ vi chất thông qua chế độ ăn đa dạng là một trong những yếu tố góp phần bảo vệ sức khỏe.

Lạm dụng rượu, bia và thực phẩm nhiều muối

Uống nhiều rượu bia là yếu tố nguy cơ đã được chứng minh đối với nhiều loại ung thư như ung thư khoang miệng, họng, thanh quản, thực quản, gan, đại trực tràng và ung thư vú. Bên cạnh đó, thường xuyên sử dụng thực phẩm có hàm lượng muối cao hoặc thực phẩm muối chua không đảm bảo an toàn cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Xây dựng khẩu phần ăn cân đối để bảo vệ sức khỏe

Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi người phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính, mức độ hoạt động thể lực, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ. Đối với những người có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc đang có các yếu tố nguy cơ, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn chế độ ăn phù hợp.

Bên cạnh chế độ ăn hợp lý, duy trì cân nặng khỏe mạnh, tăng cường vận động, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc ung thư và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thông tin từ Khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện K.

Tài liệu tham khảo

1. Phạm Duy tường (2012), Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, trường Đại học Y Hà Nội.

2. American Cancer Society. (2023). Does body weight affect cancer risk? https://www.cancer.org/.../body-weight-and-cancer-risk.html

3. Cancer Research UK. (2023). How obesity causes cancer. https://www.cancerresearchuk.org/.../obesity-weight-and...

4. Lauby-Secretan, B., Scoccianti, C., Loomis, D., Grosse, Y., Bianchini, F., & Straif, K. (2016). Body fatness and cancer - Viewpoint of the IARC Working Group. New England Journal of Medicine, 375(