5 LƯU Ý SAU KHI HOÀN THÀNH XẠ TRỊ UNG THƯ VÒM MŨI HỌNG

BVK - Với người bệnh ung thư vòm mũi họng, những tháng sau khi hoàn thành xạ trị vẫn là giai đoạn cần được theo dõi và chăm sóc đặc biệt.

Xạ trị kết thúc, nhưng hành trình chăm sóc sức khỏe vẫn tiếp tục.

Vùng vòm mũi họng sau xạ trị, niêm mạc và hệ thống lông chuyển có thể bị tổn thương, dịch nhầy trở nên đặc và dễ ứ đọng, hình thành vảy tiết. Nếu không được làm sạch và theo dõi đúng cách, người bệnh có thể gặp viêm mũi xoang kéo dài, dính cuốn mũi – vách ngăn, thậm chí loét hoặc hoại tử vùng vòm. Đáng lưu ý, nguy cơ viêm mũi xoang có thể tiếp tục tăng trong năm đầu sau xạ trị. Vì vậy, chăm sóc sau xạ trị không phải là việc làm thêm, mà là một phần quan trọng của quá trình điều trị.

1. RỬA MŨI ĐỀU ĐẶN – KHÔNG CHỈ DỪNG Ở VIỆC XỊT MŨI

Người bệnh nên rửa mũi hằng ngày tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ, thường sử dụng nước muối sinh lý 0,9% ấm gần thân nhiệt và dụng cụ rửa phù hợp. Rửa mũi giúp loại bỏ dịch nhầy, vảy tiết và các chất bám trong hốc mũi. Xịt mũi đơn thuần không thay thế hoàn toàn cho việc rửa mũi.

Tuy nhiên, vùng vòm nằm sâu phía sau hốc mũi – nơi người bệnh không thể tự quan sát và làm sạch hoàn toàn. Vì vậy, người bệnh cần tái khám đúng lịch để được nội soi vòm, rửa và hút làm sạch vùng vòm khi cần thiết.

Nếu đang chảy máu mũi, cần tạm ngừng rửa và chỉ thực hiện lại sau khi đã cầm máu hoàn toàn.

2. TẬP HÁ MIỆNG, VẬN ĐỘNG CỔ – VAI HẰNG NGÀY

Sau xạ trị, tình trạng xơ hóa cơ nhai và các cấu trúc vùng hàm có thể khiến người bệnh ngày càng khó há miệng. Đừng chờ đến khi khít hàm rõ mới bắt đầu tập.

Người bệnh nên duy trì các bài tập há miệng và vận động cổ – vai theo hướng dẫn của nhân viên y tế, khoảng 2–3 lần mỗi ngày, mỗi lần 5–10 phút.

Quan trọng hơn, hãy tự theo dõi khả năng há miệng. Khi nhận thấy độ há miệng giảm dần, cần thông báo cho bác sĩ để được đánh giá và can thiệp sớm.

3. CHĂM SÓC RĂNG MIỆNG LÂU DÀI

Khô miệng kéo dài sau xạ trị có thể khiến sâu răng tiến triển nhanh hơn. Vì vậy, chăm sóc răng miệng cần được duy trì lâu dài, trong đó việc sử dụng fluor tại chỗ theo hướng dẫn của bác sĩ nha khoa có vai trò quan trọng.

Đặc biệt, không tự ý nhổ răng sau xạ trị vùng đầu cổ.

Can thiệp nhổ răng sau xạ trị có thể làm tăng nguy cơ hoại tử xương hàm. Khi cần điều trị nha khoa, người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về việc đã từng xạ trị vùng đầu cổ, thời điểm điều trị và vùng/liều xạ trị nếu có thông tin.

 4. TÁI KHÁM ĐÚNG LỊCH – NỘI SOI VÒM ĐỊNH KỲ

Sau điều trị ung thư vòm, tái khám không chỉ nhằm phát hiện tái phát mà còn giúp bác sĩ theo dõi và xử trí các biến chứng muộn do điều trị.

Trong những năm đầu, người bệnh cần tuân thủ lịch tái khám được bác sĩ chuyên khoa tư vấn. Nội soi tai mũi họng, đặc biệt đánh giá vùng vòm, có vai trò quan trọng trong quá trình theo dõi.

Các phương tiện như cộng hưởng từ hoặc xét nghiệm EBV-DNA sẽ được thực hiện khi có chỉ định phù hợp.

 5. ĐỪNG BỎ QUA NHỮNG DI CHỨNG CÓ THỂ XUẤT HIỆN MUỘN

Sau xạ trị vùng đầu cổ, người bệnh vẫn cần được theo dõi lâu dài về:

• Tuyến giáp

• Thính lực

• Khả năng nuốt

• Tình trạng khô miệng và sức khỏe răng miệng

• Các chức năng vùng đầu – cổ khác

Đặc biệt, suy giáp sau xạ trị có thể diễn tiến âm thầm. Người bệnh nên được kiểm tra chức năng tuyến giáp định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.

 CẦN ĐI KHÁM SỚM KHI XUẤT HIỆN:

• Chảy máu mũi tái diễn

• Dịch mũi hôi, vảy đen kéo dài

• Đau đầu tăng dần, tê bì vùng mặt, nhìn đôi hoặc sụp mi

• Hạch cổ mới xuất hiện hoặc lớn dần

• Đau, sưng vùng hàm kéo dài hoặc thấy lộ xương trong miệng

• Nuốt nghẹn, nghe kém, ù tai tiến triển

• Sốt từ 38°C trở lên không rõ nguyên nhân

Với người bệnh ung thư vòm mũi họng, rửa mũi đúng cách, chăm sóc răng miệng, luyện tập chức năng và tái khám định kỳ là những việc tưởng nhỏ nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế biến chứng và phát hiện sớm những bất thường sau điều trị.

Thông tin chia sẻ từ Khoa Xạ đầu cổ, Bệnh viện K.